Proje ayrıntıları
Bir fabrika, çimento klinkeri üretimini ve kalitesini artırmak için çift hatlı, beş kademeli bir siklonlu ön ısıtıcı ve TTF tipi kalsinatörle donatılmış 5.000 t/d kapasiteli bir üretim hattı tasarladı. Çevre standartlarının giderek sıkılaşması üzerine fabrikada Nisan 2018’de azot oksit giderimine yönelik bir modernizasyon yapıldı. Fabrika, kademeli yanma ve SNCR teknolojisiyle azot oksit emisyonlarını 100 mg/m³ değerinin altına indirmeyi ve amonyak enjeksiyonunu 1 t/h değerinin altında tutmayı başardı. Ancak bu değişiklik fırının üretimini ve ürün kalitesini etkiledi. Fırın üretimi 6.100 t/d değerinden 5.200 t/d değerine, klinkerin 3 günlük basınç dayanımı ise yaklaşık 31–32 MPa’dan 27–28 MPa’ya düştü. Bu sorun karşısında teknik ekip sonunda etkili bir modernizasyon planı geliştirdi ve hem üretimi hem de kaliteyi yeniden istikrara kavuşturdu.
Ekipman konfigürasyonu
1. Döner fırının giriş ucu ve atık gaz arıtma sistemi
- Ön ısıtıcı parametreleri: C1: 4-4700. C2, C3, C4 ve C5’in her biri 2-ф6800. Sistem, TTF 7600×59750 kalsinatörle donatılmıştır.
- Fırın girişi yüksek sıcaklık fanı: hava debisi 820.000 m³/h, statik basınç 7.700 Pa.
2. Kalsinasyon fırınının gövdesi
- ф4,8 m × 74 m döner fırın, eğim %4, ana tahrikin hız aralığı 0,4–4 r/min.
- TCNB-K55 dört kanallı kömür enjeksiyon borusu, azami kömür yakma kapasitesi 15 t/h.
3. Kalsinasyon fırınının çıkış ucu ve atık gaz arıtımı
Soğutma alanı 136,2 m²’ye kadar çıkan dördüncü nesil TTFC ızgaralı soğutucu kullanılır.
Kademeli yanmaya geçiş sonrasında ortaya çıkan üretim sorunlarının analizi
Kademeli yanmaya geçildikten sonra acil çözüm gerektiren çeşitli üretim sorunları ortaya çıktı. Başlıca sorun, ürün kalitesindeki belirgin düşüştü. Üretim verimliliği de bir ölçüde etkilendi. Bu sorunların temel nedenlerini ayrıntılı olarak analiz etmek için konuyu birden fazla açıdan incelememiz gerekiyor.
Döner fırının üretimi ve klinker kalitesi
Kademeli yanma için yapılan değişiklikten sonra döner fırının üretimi önemli ölçüde düşerek 6.100 ton/günden 5.200 ton/güne geriledi. Ton klinker başına fiilî kömür tüketimi ise revizyon öncesinde 138 kg iken değişiklik sonrasında 155 kg’a yükseldi. Bu, enerji tüketiminde önemli bir artış anlamına geliyordu. Ayrıca üretilen klinkerin serbest kalsiyum içeriği yüksek kaldı. Döner fırındaki kalsinasyon koşullarına uyum sağlamak amacıyla klinker modülleri KH = 0,91, SM = 2,55 ve IM = 1,5 değerlerinden KH = 0,88, SM = 2,55 ve IM = 1,5 değerlerine ayarlandı. Ancak bu ayarlama klinker kalitesinde kayda değer bir iyileşme sağlamadı. Aksine, 3 günlük basınç dayanımının 32 MPa’dan 27–28 MPa’ya düşmesine yol açtı. İşletme parametrelerini ayarlayarak ve hammaddeleri değiştirerek döner fırının üretimini ve klinker kalitesini artırma girişimleri de kayda değer bir sonuç vermedi. Dolayısıyla bu değişimlerin kademeli yanmaya geçişle yakından ilişkili olduğu çıkarımını yapmak makuldür.
Kalsinatör sisteminin etkisi
Kademeli yanmaya geçildikten sonra toz kömür ağırlıklı olarak kalsinatörün konik bölümünde yanar. Kalsinatörün dar kesitindeki hava debisi ve hava hızının değişmesi nedeniyle kalsinatörde çökme meydana gelir (duman kamarasına bir keski sokulduğunda malzemenin çarpması açıkça hissedilir). Bunun sonucunda tam olarak ayrışmamış ham maddelerin bir kısmı döner fırına girer. Bu da fırının kalsinasyon yükünü artırır ve üretimini etkiler.
Kademeli yanma, kalsinatördeki ve dar kesitteki akış direncini de artırarak fırındaki havalandırma debisini düşürür. Modernizasyon öncesinde %50 olan tersiyer hava damperinin açıklığı da %30’a indirilir. Fırın girişindeki kalsinatöre beslenen toz kömürün yanması için gereken tersiyer hava debisi azalır. Bunun sonucunda toz kömür tam olarak yanmaz. Fırın giriş bacasında ölçülen CO konsantrasyonu 2.200 × 10⁻⁶ düzeyine kadar çıkar. Bu değer, eksik yanmadan kaynaklanan ısı kaybının yüksek olduğunu gösterir. Bu kayıp klinker üretimini de etkileyecektir. Ayrıca tersiyer hava damperinin açıklığının azaltılması, ön kalsinasyon sisteminin toplam akış direncini ve dolayısıyla sistemin elektrik tüketimini artırır.
C4 boşaltma klapesinin etkisi
Ön kalsinatörün konik bölümünde bulunan dördüncü kademe alt boşaltma borusundan tahliye sırasında malzeme, yaklaşık 25 metrelik yükseklik nedeniyle dağıtım kutusundan kolayca ve hızla çıkar. Bunun sonucunda malzeme eşit dağılmaz. Böylece yeterince ayrışmamış malzeme doğrudan duman kamarasına girebilir. Bu durum ayrışma verimini etkiler ve duman kamarasında ek darbe yükleri oluşturabilir.
Fırın çıkış sistemi
Fırın çıkış sistemindeki C1 çıkış sıcaklığı 330–340 °C gibi yüksek bir düzeyde tutulur ve buna yüksek enerji tüketimi eşlik eder. Yüksek sıcaklık fanı 720 rpm hızla çalıştığında fanın giriş basıncı 6.400 Pa’ya ulaşırken C1 çıkış basıncı -4.800 Pa’dır. Bu değerler sistemde önemli bir akış direnci olduğunu gösterir.
Modernizasyon ve yenileme hedefleri
- Kalsinatördeki çökme sorununu gidermek ve günlük üretimin 6.100 tonun üzerine çıkmasını sağlamak.
- Klinker üretiminde fiilî kömür tüketimini 13 kg/ton, standart kömür tüketimini ise ton klinker başına 10 kg’dan fazla azaltmak.
- Klinkerin 3 günlük basınç dayanımını 30 MPa’nın üzerine çıkarmak.
Döner fırın sisteminin modernizasyon sonuçları
Modernizasyon sonrasında farin besleme debisi 350 t/h değerinden 425 t/h değerine yükseldi. 1,61’lik malzeme tüketim katsayısına göre sistemin üretimi de 5.200 t/d değerinden 6.330 t/d değerine çıktı. C1 çıkış sıcaklığı 30 °C düşerek 308 °C’ye inerken C1 çıkışındaki toz toplama verimi %94’e yükseldi. Klinker üretiminde standart kömür tüketimi 16 kg/t azalarak 105 kg/t değerine indi. Klinkerin üç günlük basınç dayanımı ise 27 MPa’dan 32 MPa’ya çıktı. Karşılaştırma tablosunda fırın giriş bacasındaki CO göstergesi ≥2.200 düzeyinden ≤200 düzeyine geriledi. Ölçü biriminin hâlâ doğrulanması gerekiyor. Sistem modernizasyonu ayrıca azot oksit emisyon konsantrasyonunun kontrolünü iyileştirdi. Azot oksit konsantrasyonu 50 mg/m³ düzeyinde tutulduğunda amonyak tüketimi 1 t/h değerinin altında kalır.
Sistemin modernizasyonuyla hedeflere ulaşıldı. Klinker verimi ve kalitesi önemli ölçüde artarken üretim maliyetleri de önemli ölçüde düştü. Tabloda modernizasyon öncesi ve sonrasına ait parametrelerin ayrıntılı karşılaştırması yer almaktadır.
| Kalem | Öncesi | Sonrası |
| Klinker üretimi (t/d) | 5200 | 6330 |
| Yüksek sıcaklık fanının devri (r/min) | 720 | 740 |
| C1 çıkış basıncı / Pa | -4800 | -4680 |
| Duman kamarası sıcaklığı (°C) | 1100 | 1050 |
| Tersiyer hava klapesinin açıklığı (%) | 31 | 60 |
| Fırın giriş bacasındaki CO göstergesi (birim belirtilmemiştir) | ≥2200 | ≤200 |
| Yüksek sıcaklık fanının giriş hava basıncı / Pa | -6400 | -6130 |
| Standart kömür tüketimi (kg/t klinker) | 121 | 105 |
| C1 çıkış sıcaklığı / °C | 338 | 308 |
| Kalsinatör çıkış basıncı / Pa | -1300 | -1050 |
| Duman kamarası basıncı / Pa | -400 | -330 |
| Klinkerin 3 günlük basınç dayanımı / MPa | 27 | 32 |
| C1 toz tutma verimi / % | 85.4 | 94 |
| Pişirmede ayrışma oranı (%) | 91 | 93 |
Döner fırın modernizasyon projesinin ayrıntılarını öğrenmek veya döner fırınınızı ya da çimento üretim hattınızı modernize etmek istiyorsanız bizimle iletişime geçin!





















